+ leeg -
Saskia Noorman-den Uyl en Nel de Boer bij de presentatie van het boek 'Zij wil vooruit'.

Zij wil vooruit

boek gepresenteeerd op symposium

Artikel uit de Arme Krant van Nederland - december 2009

De werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA heeft een waardevol document gemaakt met ervaringen van jonge vrouwen met een minimuminkomen. De publicatie 'Zij wil vooruit' geeft middels cijfers en interviews een inzicht in hun leven: Wie zijn zij? Hoe ziet hun leven eruit? Waar lopen zij tegenaan? Waarvan dromen zij? Op 11 november werd het boek gepresenteerd tijdens een symposium in Utrecht.

Nel de Boer, stafmedewerker bij de werkgroep, vat in haar inleidende woorden van de middag samen wat de belangrijkste dingen zijn die naar voren komen uit de interviews in het boek. Allereerst blijkt zonneklaar dat de geïnterviewde vrouwen hun stinkende best doen om uit de armoede te komen. Voor zichzelf, en als ze kinderen hebben: om die een betere toekomst te kunnen bieden. En dat ze het vanzelfsprekend vinden dat te doen door betaald werk te doen. Zij geven er daarmee blijk van dat zij het 'emancipatie-ideaal' van deze tijd eigen gemaakt hebben. Maar ook dat ze daarbij een heleboel barrières op hun weg vinden: bureaucratie, langs elkaar heen werkende instanties, wantrouwen, niet serieus genomen worden. Een derde rode draad in de verhalen wordt gevormd door de gemiste onderwijskansen. En regelgeving die het ontzettend moeilijk maakt om zich alsnog beter te kwalificeren voor de arbeidsmarkt. En tenslotte: ze hebben bijna allemaal te maken (gehad) met ziekte, pech, tegenslag.
Nel spreekt de hoop uit dat vrouwen zelf iets aan het boek hebben: herkenning, je hoeft je niet te schamen, je bent niet de enige. Misschien kan dat bijdragen aan krachtenbundeling en gezamenlijke belangenbehartiging. Het boek moet ook gelezen worden door beleidsmakers en –uitvoerders. "Hopelijk leidt het tot maatregelen, zowel op landelijk niveau, waar beleid ontwikkeld wordt, als op lokaal niveau, waar de uitvoering gebeurt. En hopelijk krijgen vrouwen daardoor ondersteuning bij het verbeteren van hun situatie. Want zij wil niet blijven zitten waar zij zit, zij wil vooruit!"

Vazalo

Het eerste exemplaar van het boek wordt aangeboden aan Saskia Noorman-Den Uyl. Zij is tegenwoordig voorzitter van het Landelijk Overleg Sociaal Raadslieden en voormalig lid van de Tweede Kamer voor de Partij van de Arbeid. In een heel betrokken en inspirerende reactie laat zij weten hoe de positie van jongere vrouwen op het minimum haar ter harte gaat. Voorbeelden uit het boek waaruit blijkt hoe zaken bemoeilijkt worden voor jonge vrouwen maken haar woedend. De wensen, dromen en verwachtingen van de geïnterviewden maken het de moeite waard om voor een betere toekomst te vechten. Iedereen kán proberen iets te veranderen. Spreek de politiek aan, laat je horen, bijvoorbeeld bij de komende gemeenteraadsverkiezingen. Organiseer een podium waar kwetsbare mensen gehoord kunnen worden.
Een belangrijke laatste actie van Noorman-Den Uyl als Kamerlid was het indienen van het wetsvoorstel Vazalo: Voorziening Arbeid en Zorg Alleenstaande Ouders. De plannen voor deze wet werden geboren tijdens een Ronde Tafel Conferentie, waar onder andere EVA-vrouwen voor uitgenodigd waren. De wet regelt dat je met een baan van 2 dagen toeslagen kunt krijgen en naarmate je meer werkt een wat hoger inkomen kunt verwerven. Deze wet werd halverwege 2007 aangenomen. Hij wordt nog steeds niet uitgevoerd, omdat het ministerie van Financiën (die de toeslagen regelt) zegt geen tijd te hebben voor de uitvoering. Achter deze laksheid zitten weerstanden tegen de wet die te maken hebben met ideologische zaken en met de angst van sociale diensten dat het lastig uit te voeren zal zijn vanwege een 'duiventil-effect': vrouwen slagen er een poos in om parttime werk te vinden, maar komen dan weer terug in de bijstand. Hoe het ook zij, Saskia Noorman zal nog de nodige lobby inzetten om de wet snel uitgevoerd te krijgen, want het kan heel veel bieden, juist aan de vrouwen waar het in 'Zij wil vooruit' gaat.

Tiende ervaringsverhaal

Veel signalen uit het boek rond ziekte, handicap, gemiste scholingskansen e.d. herkent Saskia Noorman uit eigen ervaring. Haar dochter is licht geestelijk gehandicapt; ze heeft een Wajong-uitkering en werkt 3 dagen per week. Ze kan een hoop en ook veel dingen niet. Ze is goed in taal, maar slecht in rekenen. Ze wilde op latere leeftijd naar school, maar het ROC kost € 390,- per jaar. Dan blijkt dat noch de Wajong, noch het UWV of CWI, noch de werkgever dat willen betalen. Moet ma of oom dat dan weer doen? Is dat een maatschappelijke oplossing?
Zo herkent Saskia Noorman ook andere barrières die in het boek voorkomen rond ziekte en handicap. Onlangs is ook de vaste aftrek van bijzondere kosten vervangen door een andere regeling. Beleidsmakers hebben over het hoofd gezien dat daarmee veel mensen met een handicap een hoger belastbar inkomen hebben en daarmee minder huurtoeslag krijgen. Zo blijven velen gevangen in een armoedesituatie.
Met heel persoonlijke voorbeelden wordt zo tijdens het symposium eigenlijk een klein tiende ervaringsverhaal toegevoegd aan het boek. Naast het persoonlijke vertelt Noorman-Den Uijl ook over het politieke: over de kritische rapporten die de Sociaal Raadslieden uitgeven over de huurtoeslag, 'schuldenaren in de knel', incassopraktijken en (op komst) over de praktijk van de toeslagen.

Paneldiscussie

Loes Neeft en Marijke GaribOver de aanbevelingen uit het boek komt een panel van (ervarings)deskundigen aan het woord. Ook de zaal heeft hier een inbreng in de discussie. Achter de tafel zitten mw. M. van Aalst, financieel consultant uit Helmond, mw. M. Garib van de Stichting ‘Durf jij?’ uit Bakel (een van geïnterviewden in ‘Zij wil vooruit’), dhr. A. Kruyt, wethouder Sociale Zaken van de gemeente Amersfoort en mw. L. Neeft, hoofd Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de gemeente Utrecht.
Amersfoort heeft voor de tweede keer de prijs gewonnen van 'beste sociale dienst'. Kruyt: wat het meest gewaardeerd wordt, is de cultuur van samenwerking, zowel met de klanten als met allerlei andere instanties". Amersfoort durft ook de nek uit te steken, door de grenzen van de mogelijkheden op te zoeken. Dat blijkt bijvoorbeeld als het gaat om de mogelijkheden voor scholing van bijstandsgerechtigden. Dat ligt, zoals ook uit de verhalen uit het boek blijkt, vaak een struikelblok te zijn. Kruyt vindt dat het ook mogelijk moet zijn om afspraken te maken over studeren op MBO-4 niveau. De meeste gemeenten gaan niet verder dan MBO-2. Loes Neeft wil in Utrecht zover niet gaan, en ook uit de zaal komen veel geluiden dat je bij de gemeente alleen nul op het rekest krijgt. "Een verstandige gemeente investeert in scholing", vindt Kruyt.
Marijke Garib heeft ook de nodige tegenwerking achter de rug bij scholing. Ze komt inmiddels wel verder. Haar motto is "Eerst doen, dan denken". Anders wordt je geremd door angsten en belemmeringen. Dat brengt wel eens problemen mee, maar ook mogelijkheden. Zowel Neeft als Kruyt en Noorman-den Uijl beamen dat je als burger je invloed moet blijven uitoefenen en doorvragen. Vanuit de zaal wordt aangegeven dat je wel erg mondig moet zijn om je zegje te doen bij klantmanager en bij inspraak in de gemeente. Heb je dat niet, dan val je al gauw uit de boot. Ook cliëntenraden zijn heel verschillend van kracht en plek die ze krijgen.
Schuldenproblematiek is ook een onderwerp dat veel in het boek voorkomt en ook in het panelgesprek wordt besproken. Map van Aalst heeft veel ervaring met begeleiden van mensen met schulden. Als je mensen onder je vleugels neemt en ze hun financiën op een rijtje laat zetten, kunnen mensen heel erg opbloeien. Ze kunnen hun zelfrespect hervinden. Snelle opeenstapeling van problemen door bureaucratie en oplopende incassokosten zijn vaak oorzaak van schulden. De komende tijd moet daar wel wat verbetering in komen met nieuw beleid van stabilisatie in het minnelijk traject.
Gevraagd naar het beste advies aan vrouwen van 20 – 39 jaar die 'vooruit willen', antwoordt Neeft dat ze heel erg gelooft in werk. Daar zal ze altijd naar helpen zoeken en zo nodig voor mensen netwerken. Kruyt heeft geen gouden tip, omdat iedereen anders is en je het dus altijd moet toesnijden op de specifieke situatie. Van Aalst vindt het belangrijk om te luisteren naar het héle verhaal van mensen. En Marijke Garib zal altijd vragen wat ze zelf willen. coachen op de eigen kracht, zoeken naar de 'verworven competenties'. De meeste vrouwen hebben genoeg talenten.

Peter de Bie

Naar de top van de pagina

Klik hier voor een uitgebreide verslagbundel van het symposium (570 kb).

Klik hier voor meer informatie over de publicatie 'Zij wil vooruit'.

Naar startpagina Arme Krant van Nederland

Naar overzichtspagina publicaties

 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player