A leeg A
Smartlappenfestival 2012

“Als jij naar mij luistert is er geen verdriet in de wereld”

Alternatief Smartlappenfestival 2012

Het hele podium in Cultuurhuis Stefanus stroomde op 12 mei 2012 vol met mannen, vrouwen en kinderen uit Soedan en omstreken, swingend op de ritmische muziek van keyboard en bongo’s. Trots om met hun culturele rijkdom vertegenwoordigd te zijn op het Alternatief Smartlappenfestival: om de vreugde van muziek en hun eigen smartlap met de aanwezigen te delen!

Verrasend veelzijdig

Halverwege het festival waren er optredens met vrienden en familie van Taha (asielzoeker uit Soedan) en Kalil (uit Ethiopie). Het zestiende Alternatief Smartlappenfestival kreeg zo in Utrecht een verrassend veelzijdig karakter. Dat kan ook niet anders als de organisatie in handen is van een internationale beweging als ATD Vierde Wereld met een wereldwijde visie op armoede en sociale uitsluiting. En als de uitvoering vooral gebeurt vanuit het lokale, kleinschalige Ubuntuhuis, waar allerlei initiatieven en contacten van onderop spontaan ontstaan.
Zo was er ook een stukje non-verbaal theater te zien van mensen die niet allemaal elkaars taal spreken, maar toch wekelijks samen improviseren. Daarna las mede-organisator Grada een gedicht voor over het hek van de nachtopvang, waar zij langere tijd heeft geslapen.
De presentatie was in handen van Hans de Leeuw, die Grada in die tijd uit eigen ervaring wegwijs maakte in het leven zonder eigen onderdak (en inkomen). Hij had een lastige taak, want er stonden enkele optredens op het programma van mensen die er door omstandigheden niet waren en er waren mensen die onverwacht tóch met hun instrumenten kwamen om te spelen.

Naar de top van de pagina

Eerste prijs

Gerard van der SteenVia Hans kwam Gerard van der Steen, die drie eigen liedjes in alle eenvoud speelde met gitaar en zang. Hij leidde zijn eerste lied over het Wolvenplein (Utrechtse gevangenis) in met “er zijn twee plekken waar je beter niet kunt zijn: de gevangenis en de psychiatrie”. De jury beloonde zijn authentieke en sterke performance met de eerste prijs!
Een ander solo-optreden was van Douti uit Togo, die dakloos is en geen verblijfspapieren heeft. Om haar bij te staan dansten een vriendin en de organisatoren met haar mee en be-speelde een ander de bongo’s. De hoopvolle gospelsong van een verlamd-geraakte vrouw die Douti ten gehore bracht geeft ook Douti veel kracht om haar leven vol te houden.

Naar de top van de pagina

Aanmoedigingsprijs

De rode draad van het programma werd wel volgens de traditie gevormd door koren met een eigen tekst over leven met weinig geld of andere moeilijke omstandigheden. Een aantal lied-jes werd muzikaal begeleid door René Onink op accordeon, anderen hadden hun eigen gitaar- of keyboardbegeleiding. Er waren bestaande koren die voor de gelegenheid een nieuwe tekst hadden geschreven (Krachtkoor Kanaleneiland, Stutkoor, Stadhuiskoor). En ook gelegenheidskoren die vooral voor het festival zingen (AVE-koor, ATD Vierde Wereld Forumkoor met het oude en een nieuw lied).
Koor Resto VanHarteResto VanHarte bereidde tijdens de middag niet alleen de afsluitende maaltijd voor, maar ook een lied dat tijdens een eerdere maaltijd in groepjes was geschreven. Hun inzet werd door de jury gewaardeerd met de aanmoedigingsprijs, om de aanwezige talenten en groepsband verder uit te gaan bouwen.
De juryvoorzitter was Christiaan de Bruin, al bijna een jaar actief voor het Ubuntuhuis met vooral sportieve activiteiten en netwerken. De twee andere leden waren Barend Tobé, met een eigen stichting (Tart) voor muziekoptredens en culturele ontmoetingsactiviteiten en Martin Bluijs, al lange tijd werkzaam bij de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Utrecht.

Naar de top van de pagina

Publieksprijs

Publieksprijs Smartlappenfestival 2012Behalve het publiek dat Taha en Kalil zelf hadden meegebracht, waardeerden ook veel andere mensen de Afrikaanse muziek, zodat ze met een gedeelde publieksprijs naar ‘huis’ gingen. Maar ‘huis’ betekent voor de één verblijf in het asielzoekerscentrum en voor de ander slapen in de nachtopvang… Het duurde even voordat we bij het tellen van de publieksstemmen in de gaten hadden dat “DTA” geen vergissing was, maar gewoon ATD op z’n Arabisch geschreven!

Naar de top van de pagina

Stadhuiskoor

Het StadhuiskoorPas tijdens de jurypauze was ook het Stadhuiskoor compleet met wethouder Rinda den Besten (Werk en inkomen). Zij zongen een prachtig meerstemmig en sociaal bewogen lied op de wijs van 'Het Dorp'. Na het bedanken van alle ondersteunende personen, nam de wethouder het tekstboekje in ontvangst om de liedjes in elk geval te kunnen nalezen.
Jurywinnaar Gerard was al snel weer naar de achtergrond verdwenen, zodoende werd het afsluitend optreden ingevuld met een lied van de dochter van Kalil. Zij zong met haar prachtige stem a-capella het 'Ave Maria' van Beyoncé.

Naar de top van de pagina

Fototentoonstelling en maaltijd

Gedurende alle pauzes gingen de borrelnootjes en doppinda’s - in het kader van het thema “samen harde noten kraken” - er goed in. De Utrechtse band Ameezingers speelde bekende Nederlandse smartlappen die enthousiast meegezongen werden.
Tijdens de middag was ondertussen bij de foto-expositie “Doordouwers” (van ATD Vierde Wereld en Mona van den Berg) de tafel gedekt voor de maaltijd van Resto VanHarte. In een lange rij tafels genoten 60 deelnemers en bezoekers van een origineel gepresenteerde maal-tijd, waarin ook subtiel noten waren verwerkt. Nog éénmaal werd hun lied, de Hartlap, in het bijzijn van de componiste gezongen: "Het leven zat eventjes tegen. Ik kon de ellende niet aan. Die eenzaamheid is nu verleden. Van Harte kwam in mijn bestaan."

Naar de top van de pagina

Zaadje gelegd

Na afloop van het festival en de maaltijd kregen de aanwezigen een zakje mee met twee zaden van de Japanse notenboom. Deze staat symbool voor levenskracht, doorzettingsver-mogen, een lange levensduur. Maar het vergt wat geduld voordat er een (bonsai)boom groeit: het kan tot het festival van volgend jaar duren tot het zaad ontkiemt…
Wellicht hebben we in Utrecht een zaadje gelegd voor een nieuwe opzet en organisatie van het festival. De traditie van jury-prijs-winnende groep die het jaar erop organiseert, is deze keer niet vol te houden. Wie hebben er tijd, contacten en ideeën voor het festival 2013?

Annelies Neutel

Filmpje over het festival

 

  • Klik hier voor meer foto's van het festival van 2012.
  • Klik hier voor een verslag van het festival van 2011.
  • Klik hier voor een verslag van het festival van 2010.
  • Klik hier voor een verslag van het festival van 2009.
  • Klik hier voor informatie over de publicatie 'Smartlappen en bondgenootschappen'.

Naar de top van de pagina

Naar startpagina Smartlappenfestival

Naar overzichtspagina projecten

 

Stilteactie tegen armoede in nederland