A leeg A
home > eva > bijstand & studie
Logo Studerende Moeders

Symposium Bijstand en Studie

Wat zijn de mogelijkheden?

In 2009 is er vijf maanden een meldpunt ‘Bijstand & Studie’ in de lucht geweest, een initiatief van de Arme Kant van Nederland/EVA, het Steunpunt Studerende Moeders en FNV Vrouwenbond. Daar konden mensen -en dat waren vooral vrouwen, veel alleenstaande moeders vertellen hoe het hun vergaan was bij pogingen om uit de uitkering te raken door het volgen van een opleiding. Op basis van de reacties op het meldpunt en naar aanleiding van vragen die regelmatig binnenkomen bij het steunpunt studerende moeders is er informatiemateriaal ontwikkeld om mensen te helpen de weg te vinden in de doolhof van ‘alle dingen waaraan je moet denken’ als je vanuit de bijstand een opleiding of studie wilt gaan doen. Om dit materiaal te presenteren en met elkaar ervaringen uit te wisselen was er door de betrokken organisaties op 18 februari in Amsterdam een symposium georganiseerd voor medewerkers van gemeentelijke sociale diensten en andere belangstellenden onder de titel ‘Bijstand en Studie: wat zijn de mogelijkheden?’ Belangstelling

Alle sociale diensten in Nederland hadden een uitnodiging ontvangen voor de symposium-middag. Slechts een handjevol had daaraan gehoor gegeven, daarmee de indruk bevestigend dat dit onderwerp weinig belangstelling lijkt te genieten bij degenen die er mee te maken krijgen en over aanvragen moeten beslissen. Wie er niet was heeft veel gemist: de deelnemers lieten vrijwel zonder uitzondering aan het eind van de middag weten dat het voor hen een leerzame en inspirerende bijeenkomst was geweest. Nadat Tineke van der Kraan, directeur van FNV Vrouwenbond de aanwezigen had verwelkomd, lanceerde Annemiek de Jong van het Steunpunt Studerende Moeders een Kennisportal dat door het Steunpunt is ontwikkeld. Gemeenten (beleidmedewerkers, klantmanagers en re-integratiecoaches) kunnen daarop inloggen voor informatie, advies en ondersteuning op het gebied van scholingsmogelijkheden voor bijstandsgerechtigde vrouwen met kinderen. Ook kan men gebruik maken van een help-desk waar situaties van cliënten voorgelegd kunnen worden en daarover een advies gevraagd kan worden. Mariska, een studerende moeder (38) met twee kinderen, neemt de microfoon van Annemiek over. Ze vertelt hoe zij na haar scheiding in de WWB terecht kwam, geen werk kon vinden en -ondanks bezwaar en tegenwerking van de sociale dienst- zich heeft ingeschreven bij een HBO opleiding. Zij zit nu in het 3e jaar en heeft inmiddels, na duchtig onderhandelen met de sociale dienst, toestemming om de opleiding af te ronden met behoud van uitkering, mits zij werk vindt voor 16 uur per week. Dat is inmiddels gelukt. Zij heeft veel baat gehad bij de informatie en ondersteuning die zij heeft gekregen van het Steunpunt Studerende Moeders.

Samenwerking gemeente en onderwijsinstelling

In Rotterdam loopt al drie jaar een samenwerkingsproject ‘Studeren met tijdelijk behoud van uitkering’ van de afdeling Werk en Inkomen van de gemeente Rotterdam en de Hogeschool Rotterdam. Lieke de Jong, beleidsmedewerker bij de gemeente en Femke Posthumus, verbonden aan de Hogeschool, vertellen hoe het project is ontstaan, wat de samenwerking inhoudt en wat die voor resultaten oplevert. Rotterdam heeft voor deze benadering gekozen omdat de gemeente maximaal wil inzetten op het benutten van de talenten van haar inwoners. Het project, dat bekend staat onder de naam HR100 (omdat er 100 mensen per jaar gebruik van kunnen maken) is speciaal bedoeld voor mensen die graag een opleiding willen volgen en ouder zijn dan 30 jaar (en dus geen aanspraak meer maken op studiefinanciering). Er is een strenge selectie: het moet gaan om een arbeidsmarktrelevante opleiding en het betreft altijd een duaal traject: een combinatie van studie en praktijk. Het project heeft de nodige kinderziektes gekend en er is een lange adem voor nodig. Communicatie blijkt enorm belangrijk: pas nu, na drie jaar, zijn alle klantmanagers bij de gemeente Rotterdam goed op de hoogte van de mogelijkheden en het belang van het project. Vanuit de Hogeschool blijkt extra begeleiding nodig voor studenten die langs deze weg instromen: het is zwaar, de kans op uitval is groot. Mensen moeten heel gemotiveerd zijn en een groot doorzettingsvermogen hebben. Maar dan is deze mogelijkheid er dus! Het uitvalspercentage onder vrouwen, in meerderheid alleenstaande moeders (!) is kleiner dan onder mannen. Op een vraag of zo’n project ook haalbaar is voor kleinere gemeentes, luidt het antwoord: daar is wel ervaring mee, o.a. in Brielle en Schiedam.

Ervaringen uitwisselen

Er wordt met belangstelling en enthousiasme gereageerd op het Rotterdamse project. Het nodigt uit tot het uitwisselen van ervaringen over de aanpak in de verschillende eigen gemeenten waaruit de deelnemers afkomstig zijn. De diversiteit is groot. Een klantmanager uit het zuiden van het land zegt dat hij gebonden is aan wat de WWB voorschrijft: mensen begeleiden op de kortste weg naar werk. Van verschillende kanten wordt vanuit de zaal gereageerd dat de kortste weg naar werk vaak geen duurzame weg is die mensen blijvend uit de uitkering helpt. Een consulent merkt op dat er veel onbekendheid is met de mogelijkheden van de Wet Studiefinanciering en dat gebruikmaking daarvan vaak ook afschrikt, omdat mensen bang zijn een (grote) studieschuld op te bouwen. In sommige gemeenten wordt maatwerk geleverd om iemand in staat te stellen een opleiding af te ronden met tijdelijk behoud van uitkering. Maar dat zijn uitzonderingssituaties en erg afhankelijk van een individuele klantmanager en hoofd Sociale Dienst, die bereid zijn met een cliënt mee te denken en waar nodig de grenzen van de wet op te zoeken. Een deelnemer constateert dat ‘de wet zoveel mogelijk opgerekt moet worden, anders is er niets mogelijk: consulenten moeten hun nek durven uitsteken’.

Stappenplan

Voordat de bijeenkomst afgesloten wordt staat er nog een belangrijk punt op het programma. Juist om te helpen een antwoord te vinden op het soort vragen dat deze middag aan de orde is geweest, heeft het SSM een Stappenplan ontworpen. Het is een brochure die stap voor stap beschrijft waar je aan moet denken, welke beslissingen je moet nemen en wat voor acties nodig zijn als je vanuit een bijstandssituatie een opleiding wilt gaan doen. Bij de brochure hoort een poster waarin de verschillende stappen nog eens kort en overzichtelijk staan gerang-schikt. Poster en brochure zijn bedoeld als hulpmiddel voor zowel cliënten als klantmanagers, reïntegratiecoaches en andere begeleiders. Annemiek de Jong, directeur van het Steunpunt, overhandigt het Stappenplan aan Arjen van Noort, bestuurslid van DIVOSA, tevens hoofd Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de gemeente Haarlem. In zijn dankwoord zegt Van Noort dat het bij het thema van deze bijeenkomst niet uitsluitend gaat om WWB-cliënten, maar om ontwikkeling van een breder minimabeleid, dat veel meer mensen omvat. Hij heeft een tip voor klantmanagers: als je een werkplek hebt waar mensen snel naar kunnen uitstromen, dan kun je daar meestal genoeg mensen voor vinden in je bestand. Daardoor hou je energie over voor mensen met een studiewens, die misschien extra begeleiding nodig hebben. Hij zegt toe te onderzoeken of en hoe het onderwerp door DIVOSA breder onder de aandacht van gemeenten gebracht kan worden. Misschien biedt het DIVOSA Najaarscongres daartoe een mogelijkheid.

Tot slot bedankt Tineke van der Kraan de aanwezigen voor hun komst, uit alle windrichtingen, en voor hun betrokkenheid en inbreng bij het programma. Er is voor ieder een symposium map met het uitgereikte Stappenplan en informatie over aansluiting bij het Kennisportal (nadere info en bestellingen via www.studerendemoeders.nl ). Daarnaast is er een lijst met Tips en Advies voor Gemeenten, waarin als Bijlage een verslag is opgenomen van het Meldpunt Bijstand en Studie.

Nel de Boer

  • Klik hier voor de Tips en advies voor gemeenten
  • Klik hier voor een verslag van de reacties op het Meldpunt

Externe links:

Naar boven

Naar overzichtspagina Economie, Vrouwen en Armoede

 

Logo Studerende Moeders